نکتهای دربارهٔ خبر حکم جلب «پدر طب سنتی»
نکتهای دربارهٔ خبر حکم جلب «پدر طب سنتی»
دکتر مجید انوشیروانی، طبیب، دکترای تخصصی طب ایرانی :
چندین خبرگزاری گوناگون از حدود دو هفته پیش از حکم جلب آقای «ح. خ» با عنوان «پدر طب سنتی» یاد کردهاند. فکر میکنم نام کامل او برای بیشتر خوانندگان معلوم است و نیازی به ذکر آن نیست.
من در اینجا به ماجرای شاکی و متهم و قاضی و دادگاه و حکم جلب کاری ندارم؛ فقط میخواهم نکتهای را دربارهٔ این عنوانِ «پدر طب سنتی» عرض کنم:
هزار سال پیش یعنی در نیمهٔ دوم قرن چهارم ه.ق، یکی از طبیبانِ نامدارِ زمان بهنام ابوبکر اَخَوینی بُخارایی، به درخواست فرزندش، یک کتابِ درسیِ مفصّل به زبان فارسی دَری برای یادگیری طب نگاشت و آن را «هدایة المتعلّمین في الطّب» نامید.
[این کتاب در سال ۱۳۷۲ بهاهتمام دکتر جلال متینی در دانشگاه فردوسی مشهد به چاپ رسید]. پیش از این کتاب هم در پهنهٔ تمدنیفرهنگیِ ایران نوشتارهای دیگری پدید آمده بود ازجمله «فردوس الحکمة في الطب» نوشتهٔ «علی بن رَبّن طبری» که از اهالی مازنداران امروزی بود.
پس از این دو کتاب صدها حکیمِ بزرگ نامدار در سرزمینهای اسلامی از ایران تا سرزمینهای عربی تا اندلس، با هزاران جلد انواع نوشتارهای گوناگون، منابع کلان و گستردهٔ این طب را پدید آوردند و هیچیک هرگز و هیچجا مدّعی پدری برای این مکتب نبودند؛ حتی شیخالرئیس (ابن سینا) در مقدمهٔ کتاب قانون میفرماید که کتاب را به درخواست یکی از دوستان نزدیکش نوشته و با فروتنی تمام تصریح میکند که این کتاب دربردارندهٔ حداقلّ مطالبی است که طبیب از دانستنِ آنها ناگزیر است.
در آثار مکتوبِ حکیمان طبیب، تنها یک تن با القابی همچون «ابوالطّب» یا «ابوالصّناعةالطب» یا «امام الاطباء» پذیرفته شده و مرجعیت آغازین و پیشتاز بودن او مورد تکریم و تمجید قرار گرفته است، و او کسی نیست جز بقراط حکیم، که ۱۴۰۰ سال پیش از شناختهشدهترین طبیب ما یعنی جناب بوعلی، و ۶۰۰ سال پیش از جالینوس میزیسته است.
البته به تأکید بایست گفت که شواهد استواری از مبدأهای پیشابقراطی طب نیز وجود دارد که در این نوشتار نمیگنجد.
باری، من در اینجا فقط به جنبهٔ تاریخی و جغرافیایی این طب بطور بسیار بسیار گذرا اشاره کردم و اگر بخواهیم سایر قیاسها از جمله قیاس معرفتی و حِکمی میان گذشتگان با آقای ح. خ (بعلاوهٔ همهٔ ما دانشآموختگان طب ایرانی) بکنیم مانند قیاس خندهدارِ غبار با کیهان خواهد بود.
حالا کسانی که طرفدار آقای «ح. خ» هستند و پیرو حرفهای تلویزیونی و غیر تلویزیونی ایشاناند؛ و همینطور خبرگزاریهایی که با قدری نیش و کنایه، خبر حکم جلبِ «پدر طب سنتی» را منتشر میکنند لطفاً توجهی بفرمایند که اساساً طبی با دستکم هزار سال سابقهٔ تاریخی، و صدها فیلسوفطبیبِ نابغه و دهها هزار صفحه نوشتار مدوّن و منظم و ساختارمند در یک پهنهٔ جغرافیایی بسیار وسیع، قطعاً نمیتواند اینقدر بیپدر باشد تا بالاخره در قرن پانزدهم هجری قمری دنبال پدرِ گمشدهاش بگردیم و حالا از حکم جلبِ سیار او خوشحال یا ناراحت باشیم.
هیجانها و احساستان، و دلایل موافقت و مخالفتتان با این طب رویِ سَرِمان، ولی تصدقتان گردم، لطفاً دست از سرِ تاریخ علم و فلسفه بردارید و برای این مکتبِ هزارساله، پدربازی و پدرسازی نفرمایید!
همین.
مشهد ۷ دی ۱۴۰۴
ادمین انجمن علمی طب سنتی ایران
